Previous Next

Mandat za wykroczenie - co można zrobić gdy się go otrzyma?

    W tym artykule chciałbym spróbować odpowiedzieć na pytanie – co można zrobić w sytuacji otrzymania mandatu za wykroczenie (zwłaszcza drogowe np. mandat wystawiony przez Policjanta za przekroczenie prędkości).

    W pierwszej kolejności należy wskazać, że Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (dalej: „k.p.w.”) przewiduje trzy rodzaje mandatów karnych za wykroczenia, tj. 1) wydawany ukaranemu po uiszczeniu grzywny bezpośrednio funkcjonariuszowi; 2) kredytowany, wydawany ukaranemu za potwierdzeniem odbioru oraz 3) zaoczny. Pierwszy rodzaj mandatów karnych dotyczy osoby czasowo przebywającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub niemającej stałego miejsca zamieszkania albo pobytu. Mandat taki staje się prawomocny z chwilą uiszczenia grzywny funkcjonariuszowi, który ją nałożył, zaś mandat zaoczny dotyczy sytuacji, gdy nie ma wątpliwości co do tożsamości sprawcy wykroczenia, ale nie zastano go na miejscu zdarzenia. Z kolei mandat kredytowany staje się prawomocny z chwilą potwierdzenia jego odbioru. Podczas kontroli drogowych najczęściej występują mandaty kredytowane lub bezpośrednio płatne u Policjanta.

    Odwołując się do problematyki kontroli drogowej, należy wskazać, że Policjant zawsze powinien pouczyć o prawie do odmowy przyjęcia mandatu (art. 97 § 3 k.p.w.). Odmowa przyjęcia mandatu skutkuje tym, że mandat nie staje się prawomocny, a sprawa zostaje skierowana na drogę postępowania sądowego. W takiej bowiem sytuacji, zgodnie z art. 99 k.p.w., właściwy organ (np. Policja) kieruje do Sądu wniosek o ukaranie, w którym zaznacza się, że obwiniony odmówił przyjęcia mandatu albo że nie uiścił grzywny nałożonej mandatem zaocznym, a także w miarę możliwości podaje się przyczyny odmowy przyjęcia mandatu karnego. Wówczas należy bronić swoich racji przed Sądem. Kluczowe jest jednak odmówienie przyjęcia mandatu, albowiem w przeciwnym wypadku mandat się uprawomocni.

    Powstaje też pytanie, czy można jakoś bronić się przed mandatem, który się przyjęło? Owszem, można, choć nie jest to łatwe.

    W pierwszej kolejności art. 101 § 1 k.p.w. stanowi, że prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, gdy grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie albo na osobę, która w chwili popełnienia czynu nie miała ukończonych 17 lat albo w przypadkach art. 15 – 17 k.w. (obrona konieczna, stan wyższej konieczności, niepoczytalność). Co ważne, uchylenie następuje na wniosek ukaranego, jego przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego złożony nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu (czyli od przyjęcia mandatu kredytowanego lub zapłaty mandatu gotówkowego bądź zaocznego) lub na wniosek organu, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, albo z urzędu. Stosownie zaś do art. 101 § 1a k.p.w., w sytuacji gdy mandat został nałożony z naruszeniem art. 96 § 2 k.p.w., a więc gdy nałożono mandat karny mimo, że czyn stanowił wykroczenie za które należałoby orzec środek karny, jak też gdy wykroczenie stanowi jednocześnie przestępstwo albo gdy w przypadku wielości naruszonych przepisów jednym czynem względem z któregokolwiek przepisów nie można było przeprowadzić postępowania mandatowego (a więc wystawić mandatu). Zgodnie zaś z art. 101 § 1b k.p.w. na wniosek ukaranego (jego przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego), na wniosek organu lub z urzędu mandat podlega uchyleniu, gdy 1) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego została nałożona grzywna tym mandatem; 2) potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Do uchylenia mandatu uprawniony jest Sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna – na posiedzeniu. Ukarany ma prawo wziąć udział w takim posiedzeniu. Sąd przed wydaniem rozstrzygnięcia, może zarządzić stosowne czynności mające na celi sprawdzenie, czy zachodzą podstawy do uchylenia prawomocnego mandatu. Na rozstrzygnięcie Sądu (postanowienie) nie przysługuje zażalenie (tak: Grzegorczyk Tomasz, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz, wyd. V, WKP 2012).

    Wydaje się, że najczęstszą sytuacją będzie wskazywanie, że czyn, za który nałożono mandat nie jest czynem zabronionym jako wykroczenie (art. 101 § 1 k.p.w.). Trzeba jednak wskazać, że podnosi się, że chodzi tutaj o sytuację, „gdy grzywnę nałożono "za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie" (art. 101 § 1 zdanie pierwsze), a więc za takie zachowanie, które nie wypełnia znamion wykroczenia” (Grzegorczyk Tomasz, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz, wyd. V, WKP 2012). Przyjmuje się, że należy przez to rozumieć sytuację, gdy dany czyn jest prawnie obojętny albo gdy nie należy go zakwalifikować jako wykroczenia, lecz jako przestępstwo (w tym skarbowe) lub wykroczenie skarbowe. Podnosi się również, że „Tym samym w postępowaniu w przedmiocie uchylenia prawomocnego mandatu nie można podważać kwestii winy czy sprawstwa w zakresie ustaleń faktycznych lub dowodzić całkowitego braku społecznej szkodliwości czynu” (Świecki Dariusz, Metodyka pracy sędziego w sprawach o wykroczenia, WKP 2012). Zdarzają się też wypowiedzi, które zdają się sugerować uwzględnianie jednak kwestii winy, wskazując przykładowo, że „Czynem niebędącym zabronionym jako wykroczenie będzie więc czyn, który nie spełnia warunków pozwalających na uznanie go za wykroczenie. Zgodnie natomiast z art. 1 § 2 k.w. nie popełnia wykroczenia sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można przypisać winy w czasie czynu.” (Rogalski Maciej (red.), Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz, Oficyna 2009; podobnie w zasadzie – Dąbkiewicz Krzysztof, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz, wyd. II, WKP 2017). Niezależnie od powyższych kwestii, wydaje się, że należy się skupić w takim postępowaniu przede wszystkim na wykazywaniu, że dany czyn po prostu nie wypełnia znamion wykroczenia, za które został wystawiony mandat, czyli inaczej mówiąc – że dane zachowanie nie było bezprawne (nie naruszało przepisów ustanawiających wykroczenia), przy czym czyn ten nie może stanowić jednocześnie innego wykroczenia.

                                                                                                                                     Michał Poznański
                                                                                                                                           adwokat

Wyszukaj

Ostatnio dodane

Kancelaria Adwokacka
Michał Poznański - adwokat
ul. Smęgorzyńska 27 A
80 - 298 Gdańsk

Na tej stronie używamy plików cookies (ciasteczka). Jeśli nie chcesz używać plików cookies możesz zmienić ustawienia swojej przeglądarki internetowej. Więcej informacji na temat plików cookies oraz Politykę prywatności znajdziesz tutaj
Copyright © 2018 Kancelaria Adwokacka Poznański All Rights Reserved. Designed By 1 Piksel