Previous Next

Zniesławienie a prawo karne

    Zniesławienie (pomówienie) niewątpliwie godzi w dobra osobiste i pozwala bronić się w drodze procesu cywilnego o ochronę naruszonych dóbr osobistych (art. 23 i 24 k.c.), jednakże w sporej części przypadków zachowanie polegające na zniesławieniu może być ścigane także na drodze karnej. Stosownie bowiem do brzmienia art. 212 § 1 k.k. karalne jest pomówienie innej osoby (także grupy osób, osoby prawnej, instytucji, jednostki organizacyjnej) "o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności". Za takie zachowanie grozi kara grzywny lub ograniczenia wolności. Natomiast pomówienie dokonane za pomocą środków masowego przekazu jest surowiej karane, bo dodatkowo grozi tu kara do roku pozbawienia wolności (art. 212 § 2 k.k.). Dodatkowo Sąd może orzec nawiązkę między innymi na rzecz pokrzywdzonego (art. 212 § 3 k.k.), czy też Sąd orzeka na wniosek pokrzywdzonego podanie wyroku skazującego do publicznej wiadomości (art. 215 k.k.).

    Co do wypowiedzi sprawcy dotyczących postępowania pokrzywdzonego, to chodzi o takie wypowiedzi, które dotyczą zachowania pokrzywdzonego np. pomawianie o kontakty ze środowiskiem przestępczym. Jeśli zaś chodzi o wypowiedzi dotyczące właściwości pokrzywdzonego to takie, które dotyczą jego cech osobistych, zawodowych, motywacji życiowej, stosunku do otoczenia np. lenistwo, niesłowność, niekompetencja. Nierzadko ciężko jest odróżnić jedną sferę od drugiej, jednakże obie stanowią równorzędne znamiona przestępstwa (por. S. Hypś, Przestępstwa przeciwko czci i nietykalności cielesnej [w:] A. Grześkowiak (red.), K. Wiak (red.), Kodeks karny. Komentarz, 3. wydanie, Warszawa 2015).

    Generalnie przyjmuje się, że przestępstwo zniesławienia mogą stanowić jedynie takie wypowiedzi sprawcy, które można ocenić w kategoriach prawdy lub fałszu, a więc wypowiedzi o faktach. Często eliminuje się zatem z pojęcia przestępstwa zniesławienia wypowiedzi o charakterze ocennym, choć część autorów wskazuje, że w pewnych wypadkach wypowiedzi ocenne można poddać weryfikacji w kategoriach prawdziwości lub fałszu (por. S. Hypś, Przestępstwa przeciwko czci i nietykalności cielesnej [w:] A. Grześkowiak (red.), K. Wiak (red.), Kodeks karny. Komentarz, 3. wydanie, Warszawa 2015). Powyższe budzi jednak wątpliwości. Przede wszystkim jednak wszystko wymaga oceny na gruncie konkretnego przypadku, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności, tym bardziej, że często bardzo trudno jest jednoznacznie zakwalifikować daną wypowiedź jako twierdzenie o faktach bądź jako ocenę.

    Przestępstwo zniesławienia może być popełnione tylko i wyłącznie umyślnie. W przypadku, gdy zarzut uczyniony niepublicznie okaże się prawdziwy, to nie ma przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. (patrz: art. 213 § 1 k.k.), W przypadku prawdziwego zarzutu (wypowiedź) uczynionego publicznie, to dana osoba nie popełnia przestępstwa, gdy prawdziwy zarzut dotyczy postępowania osoby pełniącej
funkcję publiczną lub gdy służy obronie społecznie uzasadnionego interesu. W sytuacji zaś, gdy wypowiedź (zarzut) dotyka sfery życia prywatnego lub rodzinnego, to dowód, iż taka wypowiedź jest prawdziwa może być przeprowadzony wtedy, gdy zarzut taki ma zapobiec niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia człowieka albo demoralizacji małoletniego (art. 213 § 2 k.k.). W odniesieniu do krytyki dziennikarskiej ponosi się, że krytyka tylko wtedy uchodzić może za rzetelną i rzeczową, gdy opiera się na sprawdzalnych faktach i gdy poddaje je ocenie w sposób kulturalny. Można powiedzieć, że tam gdzie zaczyna się fałsz, tam kończy się krytyka. Z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, że sąd wartościujący nie podlega wprawdzie udowodnieniu, ale można wymagać, aby wyrażona opinia posiadała dostateczną podstawę faktyczną, gdyż bez niej dochodzi do nadużycia wolności słowa. Wszystko oczywiście wymaga rozpatrzenia i przeanalizowania na tle konkretnego przypadku.

    Na zakończenie wymaga wskazania, że przestępstwo zniesławienia (art. 212 § 1 i 2 k.k.) stanowi czyn ścigany z oskarżenia prywatnego, a zatem pokrzywdzony powinien wnieść prywatny akt oskarżenia, stosownie do przepisów Kodeksu postępowania karnego albo skierować skargę (ustną lub pisemną) na Policję.

Michał Poznański
adwokat

Wyszukaj

Ostatnio dodane

Kancelaria Adwokacka
Michał Poznański - adwokat
ul. Smęgorzyńska 27 A
80 - 298 Gdańsk

Na tej stronie używamy plików cookies (ciasteczka). Jeśli nie chcesz używać plików cookies możesz zmienić ustawienia swojej przeglądarki internetowej. Więcej informacji na temat plików cookies oraz Politykę prywatności znajdziesz tutaj
Copyright © 2018 Kancelaria Adwokacka Poznański All Rights Reserved. Designed By 1 Piksel